Γάτα Που Καθρεφτίζεται Σε Καπό Και Σε Τζάμι ή Οι Τρεις Γάτες

Οι τρεις γάτες

"Si je préfère les chats aux chiens, c'est parce qu'il n'y a pas de chat policier.", είχε γράψει ο Jean Cocteau. Αυτό αρκεί για να συμπαθήσεις μια γάτα. Ο Καββαδίας είχε γράψει στο ποίημα Οι γάτες των φορτηγών: "Οι ναυτικοί στα φορτηγά πάντα μια γάτα τρέφουν, / που τη λατρεύουνε, χωρίς να ξέρουν το γιατί... κι ύστερα περιγράφει τον αναπόφευκτο χαμό της γάτας ...Γιατί είναι τ΄ άγρια τα μάτια της υγρά κι ηλεκτρισμένα / κι έτσι άθελα το σίδερο το μαύρο τα τραβά, / κι ουρλιάζοντας τρελαίνεται σε ένα σημείο κοιτώντας / φέρνοντας δάκρυα σκοτεινά στους ναύτες και βουβά. 

Στα πλοία οι γάτες άρχισαν να χρησιμοποιούνται αιώνες πριν για να κυνηγούν τα ποντίκια που έτρωγαν τις τροφές και κατέστρεφαν τα σχοινιά. Η παράδοση συνεχίστηκε και στα σύγχρονα πλοία. Υπάρχει μία ιστορία που λέει ότι όταν στις 27 Μαΐου 1941 το θωρηκτό Βίσμαρκ βυθίστηκε, ανάμεσα στους ελάχιστους επιζήσαντες ήταν και μια γάτα που, εφόσον κανείς δεν ήξερε πώς την ονόμαζαν οι Γερμανοί ναύτες, ονομάστηκε Σαμ (ή Όσκαρ) και συνέχισε τη θητεία της στο αντιτορπιλικό HMS Cossack. Στις 23 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς το αντιτορπιλικό χτυπήθηκε από τορπίλη καθώς συνόδευε ένα κονβόι από το Γιβραλτάρ με κατεύθυνση τη Μ. Βρετανία. Ο Σαμ ήταν ανάμεσα στους επιζώντες. Μεταφέρθηκε στο HMS Ark Royal, αλλά λίγες μέρες μετά, στις 14 Νοεμβρίου, βυθίστηκε κι αυτό, από τορπίλη. Έχοντας ξοδέψει τρεις από τις εφτά (ή εννιά) ζωές του ο Σαμ αποσύρθηκε και παρακολούθησε τον υπόλοιπο πόλεμο από τη στεριά. Στο διαδίκτυο η ιστορία τελειώνει με την πληροφορία ότι η γάτα έζησε μέχρι το 1955. Το σχετικό άρθρο της βικιπαίδειας δεν έχει επαρκή τεκμηρίωση και δεν αποκλείεται "η αβύθιστη γάτα" να είναι ένας μύθος που έπλασαν οι ίδιοι οι ναύτες. Εγκλωβισμένοι μέσα στον πιο φονικό πόλεμο της ιστορίας, ζώντας καθημερινά με το φόβο της τορπίλης, του βομβαρδισμού και του θανάτου θέλησαν να ταυτιστούν με κάτι που θα τους δίνει ελπίδα. Είναι πολύ εύκολο να αναπαραχθεί ένας τέτοιος μύθος.

Φθινόπωρο στην πόλη

Μανιτάρια στην Αθήνα

Κυκλοφορώντας κανείς τα βράδια στην πρωτεύουσα μυρίζει πολύ συχνά πια καπνό από τζάκια και ξυλόσομπες και θυμάται το χωριό. Ένα όχι και τόσο αρνητικό επακόλουθο της κρίσης. Στους δρόμους όπου οι δήμοι έχουν φυτέψει ελιές, τούτο το φθινόπωρο ήταν αρκετοί εκείνοι που είχαν στρώσει λιόπανα από κάτω και τις ράβδιζαν για να μαζέψουν τον καρπό. Προτιμότερο από το να πέφτουν οι ελιές στο πεζοδρόμιο και να τις πατούν οι περαστικοί.  Το πιο συνηθισμένο δέντρο στην Αθήνα είναι η νεραντζιά, ίσως λόγω της αντοχής του. Η πληθώρα των νεραντζιών έχει αναδείξει τον καρπό τους σε μέσο διαμαρτυρίας. Τώρα δεν αποκλείεται να αξιοποιηθεί και ως γλυκό κουταλιού. Θα γυρνά ο κόσμος και θα εντοπίζει τα οπωροφόρα της Αθήνας.

Με τις πρόσφατες βροχές φυτρώσαν μανιτάρια στη ρίζα ενός δέντρου. Την επομένη δεν ήταν εκεί. Στο διήγημα Μανιτάρια στην πόλη τού Italo Calvino οι κάτοικοι της πόλης τα μαζεύουν χωρίς να ξέρουν αν είναι δηλητηριώδη ή όχι και καταλήγουν στο νοσοκομείο. "Όλα τα μανιτάρια τρώγονται" είναι ο τίτλος ενός βιβλίου τού Hervé Le Tellier, με τον πνευματώδη υπότιτλο: (αν και ορισμένα μόνο μια φορά). Διαβάζοντάς το μαθαίνει κανείς "χίλιες απαντήσεις στην ερώτηση "Τι σκέφτεσαι;", αλλά δε μαθαίνει να ξεχωρίζει τα μανιτάρια που τρώγονται μόνο μια φορά.

What's in a name? (vol. 2)

Συνέχεια από το προηγούμενο: στη Σκόπελο υπάρχει φούρναρης με το επώνυμο... Καρβέλης!

Το λιοντάρι και οι τρεις καμήλες

Πέρασε πάνω κάτω μία βδομάδα από τότε που άκουσα μια ιστορία του Ιμπν αλ Μουκάφα, ο οποίος, αν και Ιρανός, έμεινε γνωστός για τη συμβολή του στην ανάπτυξη της αραβικής πεζογραφίας. Το Καλίλα ουα-Ντίμνα είναι το πρώτο πεζό έργο της αραβικής λογοτεχνίας, μετάφραση -ή μάλλον διασκευή- της ινδικής Παντσατάντρα, το οποίο καταγράφει ιστορίες ζώων με ηθικοδιδακτικό σκοπό. Η ιστορία με απασχόλησε αρκετές φορές και με οδήγησε στο να περιηγηθώ πολλές ιστοσελίδες, όπου δε βρήκα γραπτή την ιστορία που είχα ακούσει. Παιδί του γραπτού πολιτισμού, ήθελα γραπτά τεκμήρια της αφήγησης. Ρώτησα την αραβολόγο που μας την είχε πει και μου έγραψε πως, ενώ δεν είναι στο έργο του Ιμπν αλ-Μουκάφα, ωστόσο βρίσκεται σε κάποια έμμετρη διασκευή του 13ου αιώνα. Αποφάσισα να την καταγράψω εδώ, όπως τη θυμάμαι.

Ένα λιοντάρι πλησιάζει τρεις καμήλες, μία μαύρη, μία χρυσαφένια και μία λευκή, κάνοντάς τους μια ασυνήθιστη προσφορά: "αν και συνήθως σας κυνηγώ", λέει, "προτείνω να κάνουμε ανακωχή και να συνεργαστούμε για να επιβιώσουμε στην έρημο". Οι τρεις καμήλες το σκεφτήκαν λίγο, αλλά στο τέλος συμφώνησαν. Άρχισαν να ζούνε μαζί με το λιοντάρι, να μοιράζονται μαζί του την τροφή και το νερό τους. Κάποια μέρα, όταν η μαύρη καμήλα έλειπε, το λιοντάρι άρχισε να παραπονιέται: "δεν έχω κανένα πρόβλημα με την παρέα σας, αλλά φοβάμαι πολύ ότι η μαύρη καμήλα θα μας βάλει σε μπελάδες! Το χρώμα της φαίνεται εύκολα μέσα στην έρημο και, αν την δει κάποιος κυνηγός, θα κινδυνέψουμε κι εμείς!" Οι άλλες δύο καμήλες δεν συμφώνησαν, αλλά ούτε διαφώνησαν.
Περάσαν μερικές μέρες ακόμα και αυτή τη φορά, όταν έλειπε η μαύρη καμήλα, το λιοντάρι άρχισε να διαμαρτύρεται σε πιο έντονο ύφος: "διατρέχουμε μεγάλο κίνδυνο όσο η μαύρη καμήλα είναι κοντά μας! Πρέπει να την ξεφορτωθούμε!" Οι άλλες δύο καμήλες πάλι δεν είπαν τίποτα. Πριν περάσει πολύς καιρός, η μαύρη καμήλα εξαφανίστηκε. Κανείς τους δε μίλησε για αυτήν ξανά.
Μια μέρα, κάμποσο καιρό μετά, το λιοντάρι πλησίασε τη λευκή καμήλα και της είπε χαμηλόφωνα, ώστε να μην ακούσει η χρυσαφένια: "κοίτα πώς λάμπει στον ήλιο η χρυσαφένια καμήλα! Το τρίχωμά της λαμποκοπά! Ολοι μπορούν να τη δουν. Εσύ είσαι άσπρη και κρύβεσαι καλά στους αμμόλοφους, αλλά νομίζω πως η χρυσαφένια θα δημιουργήσει πρόβλημα!" Η άσπρη καμήλα ήθελε να διαμαρτυρηθεί, είπε κάτι μισόλογα, αλλά δε συνέχισε. Το λιοντάρι θα συνέχιζε τις γκρίνιες του για την χρυσαφένια καμήλα με όλο και περισσότερο θυμό, ώσπου η λευκή καμήλα έπαψε να αντιδρά.
Μετά από λίγο καιρό, η χρυσαφένια καμήλα εξαφανίστηκε κι αυτή. Το λιοντάρι έμεινε μόνο με τη λευκή καμήλα. Δεν πέρασαν πολλές μέρες και το λιοντάρι στρίμωξε τη λευκή καμήλα και την πλησίασε απειλητικά: "και τώρα η σειρά σου", της είπε. Η λευκή καμήλα τού απάντησε: "το ξέρω ότι θα με σκοτώσεις και θα με φας", του απαντά, όμως άσε με να πω πρώτα μια πρόταση: με έχεις ήδη σκοτώσει. Με σκότωσες τη μέρα που σε άφησα να σκοτώσεις τη μαύρη καμήλα."

Ματθ. 3:9 
καὶ μὴ δόξητε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Πατέρα ἔχομεν τὸν Ἀβραάμ· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ Θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ.

...και αντιρατσιστής

Ο Ιησούς Χριστός συνομιλεί με τη Σαμαρείτιδα.

Ιω. 4:4-10

4 Ἔδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς Σαμαρείας. 5 ἔρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχὰρ, πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ. 6 ἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ Ἰακώβ. ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ὡσεὶ ἕκτη. 7 ἔρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Δός μοι πεῖν. 8 οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν εἰς τὴν πόλιν, ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσι. 9 λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνὴ ἡ Σαμαρεῖτις· Πῶς σὺ Ἰουδαῖος ὢν παρ' ἐμοῦ πεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις. 10 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ· Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, δός μοι πεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτὸν, καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.

Λουκ. 10:25-39

25 Καὶ ἰδοὺ νομικός τις ἀνέστη ἐκπειράζων αὐτὸν καὶ λέγων· Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; 26 ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις; 27 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν· 28 εἶπε δὲ αὐτῷ· Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ. 29 ὁ δὲ θέλων δικαιοῦν ἑαυτὸν εἶπε πρὸς τὸν Ἰησοῦν· Καὶ τίς ἐστί μου πλησίον; 30 ὑπολαβὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄνθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἰεριχὼ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν· οἳ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. 31 κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. 32 ὁμοίως δὲ καὶ Λευῒτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ἀντιπαρῆλθε. 33 Σαμαρείτης δέ τις ὁδεύων ἦλθε κατ' αὐτὸν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη, 34 καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον, ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος ἤγαγεν αὐτὸν εἰς πανδοχεῖον καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ· 35 καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθὼν, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. 36 τίς οὖν τούτων τῶν τριῶν πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς; 37 ὁ δὲ εἶπεν· Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ' αὐτοῦ. εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως.  

Πρόσφυγας...

Αφγανή μητέρα με το παιδί της κοιμούνται στο δάσος. Έχουν μόλις φτάσει στο χωριό της Νέας Βύσσας στον Έβρο, αφού πέρασαν τα σύνορα με την Τουρκία. Mathias Depardon

Ματθ. 2: 13-23

13 Ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου φαίνεται κατ' ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ λέγων· Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἴσθι ἐκεῖ ἕως ἂν εἴπω σοι· μέλλει γὰρ Ἡρῴδης ζητεῖν τὸ παιδίον τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. 14 ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον, 15 καὶ ἦν ἐκεῖ ἕως τῆς τελευτῆς Ἡρῴδου· ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ἐξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν υἱόν μου. 16 Τότε Ἡρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλέεμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ τῶν μάγων. 17 τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος· 18 Φωνὴ ἐν Ραμὰ ἠκούσθη, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ραχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσί. 19 Τελευτήσαντος δὲ τοῦ Ἡρῴδου ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου φαίνεται κατ' ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ ἐν Αἰγύπτῳ 20 λέγων· Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ πορεύου εἰς γῆν Ἰσραήλ, τεθνήκασιν γὰρ οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου. 21 ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθεν εἰς γῆν Ἰσραήλ. 22 ἀκούσας δὲ ὅτι Ἀρχέλαος βασιλεύει τῆς Ἰουδαίας ἀντὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ἡρῴδου ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν· χρηματισθεὶς δὲ κατ' ὄναρ ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Γαλιλαίας, 23 καὶ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς πόλιν λεγομένην Ναζαρέτ, ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τῶν προφητῶν ὅτι Ναζωραῖος κληθήσεται.